Yayın Sonrası: Web Sitesi Bakımında Neler Yapılır?

Bir web sitesi, yayına alındığı gün bitmiş bir ürün değildir. Tarayıcılar güncellenir, bağımlılıklar sürüm atlar, arama motorlarının değerlendirme ölçütleri değişir, kurumun kendi bilgileri eskir.

Yayın sonrası bakım, bu değişimin siteyi geride bırakmasını önleyen işlerin toplamıdır. Aşağıda bu işleri sıklıklarına göre bir takvim hâlinde topladık.

Sürekli izlenenler

Erişilebilirlik izleme. Sitenin ayakta olup olmadığı düzenli aralıklarla dışarıdan kontrol edilir. Kesinti olduğunda bildirim gider. Kurumun kesintiyi müşterisinden öğrenmesi, önlenebilir bir durumdur.

Sertifika süresi. SSL sertifikasının bitiş tarihi izlenir. Otomatik yenilenen sertifikalarda bile yenilemenin gerçekten çalıştığı doğrulanır.

Form gönderimleri. İletişim ve teklif formlarının çalıştığı periyodik olarak test edilir. E-posta sağlayıcısındaki bir ayar değişikliği, formu sessizce çalışmaz hâle getirebilir.

Hata kayıtları. Sunucu hataları ve tarayıcı konsolundaki hatalar izlenir.

Aylık yapılanlar

Güvenlik güncellemeleri. Kullanılan altyapı, eklentiler ve kütüphaneler için yayımlanan güvenlik yamaları uygulanır. Güncelleme önce bir kopya ortamda denenir, sonra canlıya alınır.

Yedek doğrulama. Yedek almak yeterli değildir; yedekten geri dönülebildiği denenmelidir. Denenmemiş yedek, var sayılmaz.

Search Console kontrolü. Kapsam hataları, güvenlik uyarıları, elle yapılan işlemler ve yapısal veri hataları gözden geçirilir.

Analitik özet. Trafiğin kaynağı, en çok görüntülenen sayfalar ve dönüşüm noktaları. Sayı takibi değil, karar üretmek için bakılır: hangi sayfa beklenenden az ilgi görüyor?

Kırık bağlantı taraması. Site içindeki ve dışarıya verilen bağlantılar taranır.

Üç ayda bir yapılanlar

Performans ölçümü. Core Web Vitals saha verisi ve sayfa tipi bazında laboratuvar ölçümü. Eklenen yeni içerik ve üçüncü taraf betikleri zamanla performansı aşındırır.

İçerik tazeleme. Eskimiş bilgiler güncellenir: ekip, referanslar, sertifikalar, hizmet kapsamı. Tarih içeren sayfalar gözden geçirilir.

Rakip ve arama görünümü kontrolü. Hedef sorgularda sitenin nasıl göründüğü; başlık ve açıklama metinlerinin arama sonucunda nasıl kırpıldığı.

Erişilebilirlik denetimi. Kontrast, klavye ile gezinme, alternatif metinler ve form etiketleri.

Mobil elle test. Gerçek bir cihazda menü, form ve tablo davranışı.

Yılda bir yapılanlar

Bağımlılık ana sürüm yükseltmeleri. Yama düzeyindeki güncellemeler aylık yapılır; ana sürüm geçişleri planlı bir iş olarak ele alınır ve test ortamında yürütülür.

Alan adı ve hesap yenilemeleri. Alan adı süresi, barındırma sözleşmesi ve üçüncü taraf servis abonelikleri.

Erişim yetkisi gözden geçirme. Panele ve hesaplara kimlerin erişimi var? Ayrılan çalışanların yetkileri kaldırılmış mı?

Hukuki metin gözden geçirme. Aydınlatma metni, çerez politikası ve satış koşullarının güncel mevzuata ve fiilî uygulamaya uygunluğu.

Bilgi mimarisi değerlendirmesi. Bir yıl içinde eklenen içerik, menü kurgusunu zorlamış olabilir. Yeni bir bölüm gerekiyor mu?

Bakımın kapsamı nasıl tanımlanır?

Bakım anlaşmalarında belirsizlik iki tarafı da zorlar. Kapsam yazılırken şu ayrımlar netleştirilir:

• Bakım nedir? Güncelleme, yedek, izleme, hata giderme, küçük içerik değişiklikleri.
• Geliştirme nedir? Yeni sayfa, yeni özellik, yeni entegrasyon.
• Yanıt süresi ne kadar? Sitenin tamamen erişilemez olduğu durum ile bir yazım hatası aynı aciliyette değildir; kademeler tanımlanır.
• Aylık kaç saat içerik değişikliği kapsamda?

Bakımsızlığın maliyeti

Bakımı ertelemenin bedeli genellikle tek kalemde görünmez; birikerek gelir. Güncellenmeyen bir bağımlılık bir gün açık verir, izlenmeyen bir kesinti bir hafta fark edilmez, tazelenmeyen içerik arama sonuçlarında yavaş yavaş geri düşer. Bu birikim bir noktada "site yenilenmeli" cümlesine dönüşür ve yeniden yazım maliyeti, yıllık bakımın çok üzerine çıkar.